Khi L Ma Thu Đổi Mu

 

Thu Phong

 

Khi những l ma thu đổi mu, chng ta thường c những ci nhn v cảm xc khc nhau trước cảnh vật thin nhin. Đối với nh khoa học, sự thay đổi mu sắc của l chỉ l phản ứng ha học của cy khi thời tiết thay đổi.  Đối với những người hướng về nội tm v c nhiểu tnh cảm th những mu sắc kia l những nt chấm ph trong một bức tranh thật đẹp, đi khi mang lại nổi buồn no đ chn su tận đy lng, những kỷ niệm của một mối tnh thơ mộng đ tn phai. Nhưng cũng c một số người khng c th giờ ngắm sự thay mu đổi sắc của thin nhin v họ cũng chẳng thch l vng rơi rụng đầy sn, qut hoi khng hết ...

 

Những nh khoa học đ mất nhiều th giờ nghin cứu tm hiểu v sao l ma thu đổi mu, những kết luận m họ đạt được vẫn cn l giả thuyết.  Chất mu xanh của l hay diệp-lục-tố (chlorophyll) l mu chng ta thường thấy vo ma xun v ma hạ. Hai mu vng v cam vẫn c sẳn trong l quanh năm, nhưng chng chỉ hiện ra khi mu xanh của l biến đi. Vo ma thu, khi thời tiết trở nn lạnh hơn v khoảng thời gian c nh nắng mặt trời rt ngắn lại, l cy ngừng sản xuất chất diệp-lục-tố, v chất ny khng cn cần để thu ht nh nắng mặt trời để tạo sức sống cho cy. Chng ta cũng tm thấy l mu đỏ thắm trong ma thu, nhất l ở loại cy phong (maple). Sự sản xuất mu đỏ vo ma thu vẫn cn l một b ẩn. Mu ny hnh như chỉ xuất hiện để chống sự đng lạnh. Nhưng tại sao mu ny lại cần thiết khi l sắp rụng? C thể đy l sự cố gắng thu ht sinh lực cuối cng của cy trước khi chm đắm vo giấc ngủ thật di của ma đng.

 

Luật sinh tồn của tạo ha thật l kỳ diệu. Sự biến đổi của thin nhin khng phải l tnh cờ.  Cy cỏ cũng biết chuẩn bị khi phải trải qua ma đng di lạnh buốt,  giống như người nng dn chuẩn bị thc gạo để sống qua ma đng v những ngy mưa lụt.   

 

Đa số chng ta ai cũng thch nhn l đổi mu vo ma thu, nhất l trn những con đường c nhiều cy, hay ven những khu rừng. Tại Mỹ, một trong những nơi du khch thường thch ngắm cảnh đẹp của ma thu, đ l Skyline Drive, con đường di 105 miles chạy xuyn qua Shenandoah National Park v di theo những đỉnh cao của dy ni Blue Ridge. Những hng cy trng điệp trn những sườn đồi, với mu sắc rực rở của l ma thu, trng giống như những tấm lụa mềm trải di đến tận thung lũng Shenandoah.

 

Skyline Drive Shenandoah National Park

 

Khi tại đất khch chng ta bước vo ma thu th cơn mưa lạnh đ thấm su vo mảnh đất miền Trung của qu hương Việt Nam.  Huế c những cảnh đẹp v v cng thơ mộng nhưng buồn v những ngy di mưa khng dứt.  Nhưng chng ta vẫn c những ma thu H Nội tươi sng hơn trong nh nắng dịu, những đường phố xo xạc l rơi, v những bờ hồ thơm nồng hương hoa sữa. 

 

Nhạc sĩ Trịnh-Cng-Sơn đ  từng ghi lại trong bi "Nhớ Ma Thu H Nội":

 

H Nội ma thu, ma thu H Nội,
Ma hoa sữa về thơm từng ngọn gi

 

hay:

 

Hồ Ty chiều thu, mặt nước vng lay bờ xa mời gọi
Mu sương thương nhớ, bầy sm cầm nhỏ vỗ cnh mặt trời

 

Bn hồ Gươm tại H Nội, c hai cy lộc vừng rất đặc biệt.  Hoa mu đỏ thật rực rở của hai cy ny rũ xuống mặt hồ v thường nở vo ma thu. Hoa lộc vừng thường nở về đm nn khng kh về đm quanh hồ Gươm tỏa mi thơm thật dịu.  Nhiều bậc cao nin sống gần hồ kể rằng cứ ma hoa lộc vừng nở l ra thường nổi ln nhiều lần, chập chờn dưới những thảm hoa đỏ.  

 

Cy Lộc Vừng bn hồ Gươm - Hanoi

 

V cũng c những ma thu thật buồn, khng phải v l vng rơi ngập đầy  ging sng m chỉ v lng ai tan nt v  "em ra đi ma thu":

 

"Em ra đi ma thu

Ma thu khng trở lại

Em ra đi ma thu

Sương mờ giăng m u

 

Em ra đi ma thu

Ma l rơi ngập ngừng

ếm l  a sầu ln

Bao giờ cho ti qun".

(Ma Thu Khng Trở Lại, Phạm Trọng Cầu).

 

Rồi khi tnh yu tan vỡ, ma thu cũng chết:

 

l của bi thơ L'adieu của Guillaume Apollinaire qua bản dịch của

Bi-Ging v đ được Phạm-Duy phổ nhạc trong bản Ma Thu Chết.

 

Ta đ hi nhnh l cy thạch thảo
Em nhớ cho ma thu đ chết rồi
Chng ta sẽ khng tao phng được nữa
Mộng trng lai khng c ở trn đời
Hương thời gian mi thạch thảo bốc hơi
V nhớ nh ta đợi chờ em đ...

( Lời Vĩnh Biệt -- Bi Ging dịch )

 

Nhưng thi, buồn lm chi khi ma thu khng trở lại, đợi chờ lm chi khi biết sẽ khng được tao phng.

 

Nhớ xưa em rũ tc thề
Nhn trăng sao nỡ để lời thề bay

Thi th thi để mặc my tri
m trăng đnh giấc bn đồi dạ lan
Thi th thi chỉ l ph vn
Thi th thi nh c ngần ấy thi

(Đưa Em Tm Động Hoa Vng,

thơ Phạm Thin Thư, nhạc Phạm Duy).

 

Thu Phong

Ma thu 2007