Halloween và thế giới vô h́nh

 

Khi nói đến Halloween, người ta nghĩ ngay đến những gói kẹo, những bộ đồ hóa trang ma quái, hay những quả bí thật lớn với ngọn đèn cầy leo lét tỏa ra từ khuôn mặt được cắt đục trên quả bí.  Trong đêm Halloween, nếu các bạn không đi theo đám trẻ để xin kẹo, tôi nghĩ chắc các bạn phải ngồi canh tiếng chuông reo hay gơ cửa để trao kẹo … cho đến khi hết sạch kẹo hay đến lúc bạn quyết định tắt đèn đóng cửa kín mít để khỏi phải tiếp xúc với "ma quỷ".  Tục lệ đi xin kẹo của các em trong đêm Halloween thuờng được nhắc đến với những chữ "Trick or treat".  Nguồn gốc của những chữ ấy thật xa xưa, nhưng đại ư là nếu khi có người gơ cửa trong đêm Halloween mà không có quà (treat) th́ sẽ bị phá (trick). Tuy những chữ ấy hàm ư  "hăm dọa", nhưng các em thường la lớn "Trick or Treat" khi gơ cửa rồi nhăn răng cười và xè tay ra chờ lấy kẹo.

 

Quả Bí (Pumpkin)

và nghệ thuật cắt đục (carving)

trong dịp Halloween

 

Tôi rất lấy làm vui khi phải ngồi canh cửa để trao từng cây kẹo cho các em.  Nh́n khuôn mặt ngây thơ và hớn hở của các em,  những bộ đồ hóa trang đủ loại ma quỷ hay thần tiên, có khi là h́nh ảnh của các nhân vật được các em ưa thích trong các phim … tôi thầm nghĩ tuổi thơ ở xứ người sao mà hạnh phúc thế, rồi ḷng tôi không khỏi bùi ngùi khi nghĩ đến các em nơi quê nhà. 

 

Halloween không phải là một tục lệ đơn giản như tŕnh bày ở trên. Ngày lễ Halloween đă có cách đây 2000 năm, từ khi dân Celts sống ở vùng mà bây giờ là Ái Nhĩ Lan (Ireland). Họ đón mừng năm mới vào ngày 1 tháng 11. Đối với họ ngày ấy đánh dấu sự kết thúc của mùa hè và mùa gặt và khởi đầu của những ngày tối tăm lạnh buốt của mùa đông. Họ tin rằng vào đêm giao thừa, tức là đêm 31 tháng 10, ranh giới giửa hai cơi âm dương không rơ rệt, vong linh của những người khuất mặt trở về trần thế.  V́ sợ hăi những hồn ma quấy phá, họ tụ họp lại, đốt lửa và bày những lể vật để cúng thần linh. Trong khi làm lể họ mặc những bộ đồ làm bằng đầu và da thú, một h́nh thức ngụy trang để ma quỷ không nhận diện được và nhập vào thân xác họ. 

 

 Nhân vật Michael Myers

trong phim Halloween

 

Vào thế kỷ thứ 7, ảnh hưởng của Thiên Chúa Giáo lan tràn đến vùng đất của dân Celts.  Đức Giáo Hoàng Boniface IV quyết định lấy ngày 1 tháng 11 là ngày Lể Các Thánh (All Saints' Day hay Toussaint), để tưởng nhớ các thánh và tử đạo.  Ngày này được gọi là All-hallows (hay All-hallowsmas), ngày trước đó được gọi là All-hallows Eve, sau này được gọi ngắn gọn là Halloween.  Tại Âu Châu, vào ngày 2 tháng 11, c̣n được gọi là Ngày Các Vong Linh (All Souls' Day), những người hành khất thường đi từng nhà gơ cửa xin bánh và để tạ ơn họ cầu nguyện cho những người đă qua đời trong mổi căn nhà.  Do đó mà sau này có tục lệ "Trick or treat" trong đêm Halloween.  C̣n quả bí được để trước nhà là để đánh dấu sự kết thúc của mùa gặt vào cuối hè theo tục lệ của người Celts.  Sau này người ta đă có sáng kiến đẻo gọt quả bí thành khuôn mặt hay đèn lồng thắp trong đêm Halloween.  Những quả bí với ánh nến chập chờn trong đêm khuya vắng lặng vẫn luôn gây một cảm giác ma quái và rờn rợn.

 

Những ngọn nến chập chờn

trong nghĩa trang tại Pologne

dịp lể Toussaint

 

Ở Việt Nam, vào ngày lể Vu Lan, ngoài việc đi chùa cầu nguyện cho thân nhân, ông bà, cha mẹ đă quá văng, người ta cũng có tục lệ Cúng Cô Hồn, vào ngày Rằm tháng Bảy âm lịch.  Cúng Cô Hồn là ngày bố thí cho những vong hồn không ai thờ cúng hay c̣n lạc lơng chưa siêu thoát (wandering souls).  H́nh như dân tộc nào trên thế giới cũng có những tục lệ riêng khi giao tiếp với thế giới vô h́nh.

 

Khi nói đến Halloween, chúng ta không thể quên nhắc đến những chuyện ma. Cứ gần đến ngày Halloween, các tiệm sách bày bán vô số những sách hay truyện phim về ma quỷ hay những ngôi nhà ma (haunted houses).  Các phim Halloween với nhân vật kinh khiếp Michael Myers đă trở thành quá quen thuộc đối với những người thích loại phim kinh dị (horror) trong dịp Halloween.

 

Ở Việt Nam, tại thành phố Dalat, người ta kể lại rằng có những ngôi biệt thự hiện nay bị bơ hoang v́ có ma.  Một trong những ngôi biệt thự ấy nằm trên đường lên thác Cam Ly. Ngôi biệt thự này do người Pháp xây dựng từ những năm đầu của thập niên 1930, một thời bỏ hoang, mái ngói xiêu vẹo, cửa tan hoang. Phía trước ngôi biệt thự có cây thông cổ thụ. Vào những đêm rằm thường có một ma nữ mặc áo trắng treo ḿnh trên cây thông chải tóc, mái tóc đen nhánh chảy dài xuống tận mặt đường. Hồn ma này liên quan đến cái chết của một cô gái trẻ đẹp, bị một gă sở khanh lừa t́nh nên treo cổ tự vẫn và hồn ma cứ quanh quẩn bên cây thông, những đêm thanh vắng thường hiện h́nh để chải tóc dưới trăng và chọc ghẹo người đi dường (theo tài liệu của tintuc.timnhanh.com).

 

Một biệt thự ma tại Dalat

 

Nước Mỹ văn minh hiện đại, nhưng những phim ảnh cũng như sách báo không ngừng đề cập đến những chuyện ma.  Trong dịp Halloween, họ thường tổ chức đi thăm các nhà ma (haunted houses).

 

Ngay tại thủ đô Hoa Thịnh Đốn (Washington DC), người ta kể lại rằng trong Ṭa Bạch Ốc (White House) cũng có nhiều hồn ma, đặc biệt là hồn ma của Tổng Thống Abraham Lincoln.  Những thượng khách ngủ tại pḥng của Lincoln, c̣n được gọi là "Lincoln Room",  nghe những bước chân đi trong hành lang, có người th́ thấy Lincoln ngồi trên giường để mang đôi giày ống.  Hoàng Hậu Wilhelmina của xứ Netherlands (Hà Lan) cũng đă ngủ tại Pḥng Lincoln trong dịp viếng thăm Tổng Thống Franklin D. Roosevelt.  Có một đêm, bà ta nghe bước chân đi và tiếng gơ cửa.  Khi bà mở cửa xem th́ thấy Abraham Lincoln đứng trước mặt, trên người khoát áo choàng đen và đội nón cao. Bà ta quá sợ nên ngất xỉu.  Trong nhiệm kỳ của Tổng Thống Ronald Reagan, cô con gái của Tổng Thống  là Maureen cũng đă thấy hồn ma của Lincoln.

 

Chuyện lạ lùng hơn chính là câu chuyện do Tổng Thống Lincoln kể khi ông c̣n sống. Ông ta kể lại giấc mơ thật kinh hoàng.  Ông thấy ông đi xuống cầu thang, về hướng Pḥng Phía Đông (East Room) trong Ṭa Bạch Ốc, khi nghe có tiếng khóc.  Ở pḥng ấy, có nhiều người đang vây quanh một quan tài. Khi ông hỏi một người đàn bà là ai đă từ trần vậy, th́ được tră lời, "Đó là vị Tổng Thống bị ám sát".  Lincoln đi ngang qua quan tài th́ thấy chính ông nằm trong ấy.  Sau đó không bao lâu th́ Tổng Thống Lincoln bị ám sát.

 

Về hướng tây bắc Hoa Thịnh Đốn là vùng Georgetown cổ kính nhất của thủ đô.  Vùng này rất nổi tiếng v́ có những nhân vật như John và Jacqueline Kennedy từng cư ngụ tại đây, và cũng là nơi có Georgetown University, tọa lạc trên đỉnh đồi cao, với lối kiến trúc thật huy hoàng của thế kỷ thứ 18.  Tôi vừa có dịp ghé thăm vùng này.  Lối kiến trúc xưa, những con đường dốc và hẹp có lót đá, những quán cà phê bên đường, đă làm cho tôi liên tưởng đến những đường phố ở Paris, Lyon hay Dalat.

 

 

Tôi muốn đưa các bạn đến nơi rất đặc biệt này trong đêm Halloween.  Rất nhiều người muốn đến Georgetown để dự dạ vũ hóa trang trong đêm Halloween v́ vùng này rất thích hợp cho dịp này. Ngoài khung cảnh cổ kính, những đường phố hẹp mờ ảo trong đêm, c̣n có những ngôi nhà ma rất nổi tiếng.  Đạo diển William Friedkin đă chọn khung cảnh Georgetown để dựng phim The Exorcist (Quỷ Ám) rất nổi tiếng vào năm 1973.  Tác giả viết cuốn truyện The Exorcist, tên là William Peter Blatty, cũng là một sinh viên  của Georgetown University.  Nữ tài tử Linda Blair, trong vai cô Regan bị quỷ ám trong phim, đă làm cho khán giả kinh sợ.  Nhưng màn khủng khiếp nhất ở đoạn cuối của phim là lúc Cha Damian Karras t́m cái chết  thật thê thảm khi phóng ḿnh qua cửa sổ và nhào xuống những bực thang đá.  Cha Damian đă hy sinh để con quỷ thoát khỏi cô Regan và nhập vào thân xác cha.   

 

 

Để t́m lại cái cảm giác "lạnh người" của đêm Halloween, tôi đă dừng chân ở căn nhà bị quỷ ám trong phim The Exorcist. Căn nhà này tọa lạc tại số

36000 Prospect Street NW, Georgetown.  Tôi cũng đă bước xuống 97 bực thang đá bên hông của ngôi nhà.  Những bực thang đá này đă nổi tiếng nhờ cuốn phim trên và đă được đặt tên Exorcist Steps. Từ trên cao nh́n xuống những bực thang đá, các bạn sẽ cảm thấy chóng mặt, và khi nghe chuông nhà thờ gơ 12 tiếng nửa khuya, các bạn sẽ cảm nhận luồng âm khí lạnh và sự hiện diện của những bóng ma trong đêm Halloween.

 

Thu Phong

Viết tại Georgetown

Washington DC

10/2007.