Những cánh đào mùa Xuân trên đất khách

 

Khi quê hương Việt Nam đón Xuân về và tưng bừng chuẩn bị ăn Tết th́ tại Mỹ vẫn c̣n là mùa đông, tuyết lạnh vẫn c̣n bao phủ thiên nhiên ở những vùng miền Bắc. Nhưng vào khoảng giửa tháng 3 Xuân lại đến, những cḥm hoa uất-kim-hương (tulip) đầy màu sắc chớm nở giữa những thảm cỏ xanh. Khi nói đến Xuân, tại thủ đô Hoa-Thịnh-Đốn người ta không thể quên nói đến mùa hoa anh đào. Vào khoảng cuối tháng 3, hoa anh đào trắng và hồng nở rộ quanh Jefferson Memorial cạnh bờ hồ Tidal và ven gịng sông Potomac. Mỗi năm vào mùa này, khoảng một triệu du khách khắp nước Mỹ và thế giới đến đây để ngắm hoa và dự Lễ Hội Hoa Anh Đào (Cherry Blossom Festival).

 

Lễ Hội Hoa Anh Đào mỗi năm tại Hoa-Thịnh-Đốn là dịp để nhớ lại t́nh hữu nghị của Nhật Bản đă trao tặng nước Mỹ 3000 cây anh đào vào năm 1912. Sau đó, vào năm 1965, Nhật Bản đă trao tặng thêm 3800 cây. Rồi vào năm 1999, một loạt cây anh đào đă được trồng cạnh bờ hồ Tidal, những cây này được gây giống từ một cây anh đào nổi tiếng xưa, đă có cách đây 1500 năm tại tĩnh Gifu của Nhật Bản.

 

Hoa anh đào bên hồ Tidal, Washington DC.

 

Vào năm 1930, thành phố Lancouver (Canada) cũng đă được Nhật Bản tặng 500 cây anh đào. Hiện nay th́ Lancouver đă có 36000 cây.  Thành phố này cũng tổ chức

Lễ Hội Hoa Anh Đào vào khoảng cuối tháng 3. Nhưng đặc biệt trong lễ hội này, họ tổ chức thi làm thơ Haiku. Mỗi năm có khoảng hơn một ngh́n bài thơ được gửi đến dự thi từ 30 quốc gia, với đề tài chính là hoa anh đào. Bài thơ nào được chọn mỗi năm được khắc vào tảng đá dựng ở vườn LanDusen Botanical Garden.  Haiku là một thể thơ ngắn của Nhật, chỉ gồm vỏn vẹn 3 hàng, ngắn nhưng diễn tả được ư tưởng của thi nhân qua h́nh ảnh. Sau đây là một bài thơ Haiku.  Mới đọc thoáng qua, chúng ta thấy bài thơ rất đơn giản, nhưng nó chứa đựng một ư tưởng sâu sắc:

 

Con đường dài

Những cành hoa anh đào trắng

Soi sáng lối đi.

(The long road

boughs of white blossoms

light the way)

Helen Baker, Lancouver

 

Làm thơ cũng như uống trà là một nghệ thuật trong văn hóa Nhật Bản. Người Nhật đă kết hợp thú uống trà với tinh thần Thiền của Phật Giáo, do đó sự phát triển nghệ thuật uống trà đă trở thành "trà đạo". Bối cảnh nơi uống trà có thể là một khu vườn nhỏ, được trang trí đơn sơ như những nét chấm phá trong một bức tranh thủy mạc, nhưng vẫn tạo được ấn tượng thanh b́nh của một thung lũng, hay núi non hùng vĩ. Người Nhật hay dùng biểu tượng để diển đạt ư tưởng. Chúng ta đă có dịp thấy khu vườn Thiền (Zen garden) của Nhật. Nó rất đơn giản, chỉ có vài tảng đá nhỏ (tượng trưng cho núi hay đảo) dựng ở giửa cát trắng được cào thành những ṿng tṛn (tuợng trưng cho biển) quanh các tảng đá. Nhưng cách tŕnh bày đơn sơ như vậy cũng đủ tạo nên sự tĩnh lặng và trong sáng trong tâm hồn dẫn đến thiền định.

 

   

Nghệ thuật pha trà tại Nhật  ~  Zen Garden (Vườn Thiền)                   

 

Ở Nhật có ba loại hoa anh đào nổi tiếng nhất, đó là somei-yoshino, ooshima-zakura, và yama-zakura, với màu hồng nhạt hay trắng. Trong mùa hoa anh đào nở, nước Nhật thường tổ chức lễ hội mừng hoa khắp nước. Thanh niên nam nữ tổ chức cắm trại vui chơi. Các cụ già ngồi uống rượu sake dưới gốc cây. Trong khi uống sake, nếu có một cánh hoa rơi rụng vào chén rượu th́ mọi người thường hân hoan cho đó là điều may mắn.

 

Hoa đào tại Việt Nam cũng rất đẹp nhưng không cùng loại với hoa anh đào của Nhật Bản.  Ở ven đô Hà nội, phía Bắc Hồ Tây là làng Nhật Tân, nổi tiếng về nghề trồng bích đào và đào phai (đào ăn quả). Hoa bích đào có màu hồng thắm, nhụy vàng tua tủa.  Bích đào là loại hoa đẹp và hiếm quư v́ khó trồng. Nhưng đào phai th́ dể trồng và sức sống của nó rất mạnh. Thị trấn Sapa thuộc vùng Hoàng Liên Sơn là nơi có rất nhiều  đào phai. Dân làng xứ Nhật Tân mua cây đào phai c̣n non về trồng, một năm sau cây đủ mạnh, họ xử dụng làm gốc ghép. Trước tháng 11, họ cắt một nhánh bích đào ghép vào gốc cây đào phai, chờ đến Tết là họ có một cành đào bích thật đẹp đem bán. Mỗi năm mỗi gốc đào phai chỉ ghép được một cành đào bích.  

 

Tại Đà Lạt, có một nơi trồng cây đào rất nổi tiếng, đó là "Thung Lũng Đào Hoa Mười Lời", do ông Bùi-Văn-Lời (mà người Đà Lạt thường gọi là Mười Lời) sáng lập. Ông Lời đă thành công trong việc ghép đào Nhật Tân nổi tiếng của miền Bắc với đào Đà Lạt để tạo thành những sắc hoa mới thật đặc sắc của hồng đào, bích đào và liễu đào.   

 

Cây đào ven hồ Xuân Hương, Dalat

 

Trong tâm trí của kẻ sống tha hương, những h́nh ảnh của hiện tại và quá khứ như ḥa lẫn với nhau. Có khi nào chúng ta ngồi bên gịng sông Seine, Danube hay Potomac mà ḷng không tưởng nhớ đến một gịng sông quê hương? Và khi hoa anh đào nở rộ vào mùa Xuân nơi đất khách, chúng ta lại nhớ đến những cánh hoa đào hồng hay đỏ thắm, chen lẫn với những cành mai chậu cúc vàng rực rỡ ở những vườn hoa, chợ Tết.  Một nỗi buồn man mác như xâm chiếm tâm hồn, buồn v́ luyến tiếc hay cách xa những ǵ thuộc về quá khứ và kỷ niệm. Cảnh đẹp nhưng ḷng ngậm ngùi v́ cách xa đă được thi sĩ Tản Đà diễn đạt qua hai câu thơ trong bài "Tống Biệt":

 

Lá đào rơi rắc lối Thiên Thai

Suối tiễn, oanh đưa, những ngậm ngùi.

 

Hoa đào và h́nh ảnh người yêu như không bao giờ cách xa nhau trong thơ văn. Chúng ta c̣n nhớ cây đào ở cuối vườn nhà Kiều, Kim Trọng thường ghé mắt nh́n sang và thấy Kiều duới tàn cây đào:

 

Cách tường phải buổi êm trời

Dưới đào dường có bóng người thướt tha.

 

hay "hoa đào nở sớm" v́ người yêu đă ghé qua:

 

Hoa đào trước ngơ em qua

Sáng nay bỗng ướm cành hoa vào mùa.

(Chế Lan Viên, Hoa đào nở sớm).

 

Riêng đối với tôi, đă sống xa quê hương mấy chục năm nay, mỗi khi Xuân về trên đất khách, tôi thường trở lại với những hàng cây anh đào quen thuộc bên sông, nh́n những cánh hồng rơi nhẹ trong làn gió mát tháng Tư, để rồi cảm thấy cơn mưa tràn ngập tâm hồn ...

 

Và từng cánh đào hồng rơi rụng

Nhớ thương về dĩ văng xa xưa

Hồng rơi mà tưởng cơn mưa

Đêm Xuân từng hạt gió đưa vào hồn.

(Thu Phong, Hương Thoảng)

 

Thu Phong

Xuân 2008