Buồn ơi, chào mi!  

                                                 Thu Phong

"Bonjour Tristesse" (Buồn ơi, chào mi) là tên cuốn tiểu thuyết của nữ văn sĩ Francoise Sagan nổi tiếng của Pháp.  Đây là tiểu thuyết đầu tiên của Francoise Sagan, được viết trong mùa hè năm 1954, khi nữ văn sĩ chỉ mới 18 tuổi.  Tác phẩm này là một "hiện tượng" gây sôi động lúc bấy giờ v́ Francoise Sagan đă dám nói lên sự ham muốn t́nh dục dưới cái nh́n của nữ giới. 

Francoise Sagan (1935-2004) tên thật là Francoise Quoirez.  Bà lấy bút hiệu Sagan từ tên nhân vật "Princesse de Sagan" trong tác phẩm "À la recherche du temps perdu" (Đi t́m thời gian đă mất) của Marcel Proust.  Tựa của tiểu thuyết "Bonjour Tristesse" th́ được lấy từ bài thơ của Paul Eluard, trong đó có những câu như:

Bonjour tristesse

Tu es inscrite dans les yeux que j'aime.

(Buồn ơi, chào mi

Buồn được khắc trong đôi mắt người tôi yêu)

Một cuốn phim cùng tựa đă được thực hiện vào năm 1958, với hai tài tử chính là David Niven va Jean Seberg.

Nhân vật Cécile trong tiểu thuyết có thể là h́nh ảnh của Francoise Sagan lúc bà c̣n là một sinh viên trẻ, với cuộc sống vô tư tràn đầy sức sống và đam mê.  Bà thích uống rượu, cờ bạc và lái xe nhanh. Bà đă phát biểu như sau: "Cuộc sống của tôi sẽ tồi tệ nếu tôi không sáng tác, và tôi sẽ viết rất dở nếu tôi không thật sự sống".  Câu chuyện trong "Bonjour Tristesse" khá đơn giản, nhưng nó đă đưa người đọc vào thế giới thầm kín nhưng mănh liệt của một thiếu nữ vào tuổi biết yêu.  Cecile là một thiếu nữ chỉ mới 17 tuổi, sống với người cha quá vợ. Ông ta thường theo đuổi những liên hệ t́nh cảm thoáng qua.  Hai cha con đều thích cuộc sống phóng khoáng tự do. Họ cùng nghĩ hè trong một biệt thự được thuê tại Côte d’Azur, bên bờ biển Địa-Trung-Hải (Mediterrannée). Tại đây Cecile gặp và yêu chàng trai Cyril, c̣n người cha là Raymond th́ yêu Anne, một người đàn bà trí thức và già giặn.  Lối sống mực thước của Anne đối nghịch với Raymond và Cecile.  Cecile tưởng là mối t́nh giửa Raymond và Anne cũng chỉ thoáng qua như những mối t́nh khác, nhưng không ngờ cha nàng quyết định cưới Anne làm vợ.  Raymond t́m thấy nơi Anne những đức tính lư tưởng của một người vợ và mẹ. Cecile lo sợ khi Anne trở thành mẹ ḿnh, nàng sẽ phải sống theo khuôn phép, nhất là không c̣n tự do yêu Cyril.  Cecile thích sống theo bản năng của một cô gái tuổi dậy th́, thường hẹn ḥ đi chơi thuyền với Cyril hay âu yếm bên Cyril trên băi biển về khuya.  Anne th́ lo ngại cho Cecile nên t́m cách ngăn cản mối t́nh nóng bỏng này. V́ vậy Cecile t́m cách phá cho bằng được sự liên hệ giửa Raymond và Anne.  V́ Anne trầm lặng, ít nói nên Cecile chẳng hiểu ǵ nhiều về con người đích thực của Anne. Cecile và Cyril lập mưu để Raymond trở về với một người t́nh cũ, Elsa.  Cuối cùng th́ Anne quyết định rời bỏ Raymond để hai cha con được trở lại cuộc sống như trước.  Nàng rời bỏ ngôi biệt thự, nơi nàng đă có nhiều kỷ niệm đẹp khi sống bên Raymond.  Lần đầu tiên Cecile thấy Anne khóc khi bước lên xe để chuẩn bị ra đi.  Chính lúc ấy Cecile mới nhận thấy Anne là người nhiều t́nh cảm, nàng cũng biết yêu và biết khổ và việc Anne t́m cách ngăn cản mối t́nh giửa Cecile và Cyril có thể v́ nàng nhận thấy Cecile c̣n quá trẻ.  Cecile hối hận và van xin: "Anne, xin đừng bỏ đi!".  Anne dịu dàng đưa tay vuốt má Cecile và nói: "Con thật đáng thương!",  và phóng xe đi.  Tối hôm đó Raymond và Cecile ngồi bên nhau sau buổi ăn tối, đang bàn tính với nhau làm sao đ́ t́m gặp Anne th́ điện thoại reo, có người báo tin là Anne đă bị tai nạn xe hơi.   Cecile nghĩ rằng Anne đă gặp nạn nơi trước đó đă xảy ra nhiều tai nạn xe hơi, phải chăng Anne đă cố t́nh cho những người khác nghĩ đây là một tai nạn xe hơi chứ không phải tự vận.  Thầm nghĩ rằng Anne trước khi chết vẫn c̣n nghĩ đến người sống, Cecile lại càng hối hận và kính mến Anne hơn.  Sau khi dự đám táng của Anne tại Paris, Raymond siết chặt bàn tay của Cecile và nói: "Từ đây chỉ có hai cha con, chúng ta thật cô đơn và buồn khổ".  Cecile nhận thấy nàng đă gây ra cái chết của Anne và lần đầu tiên nàng khóc nức nở. Và cuộc sống của hai cha con trở lại như trước.  Nhưng khi Cecile thức giấc trong tia nắng sớm xuyên qua khung cửa, những kỷ niệm kỳ diệu của mùa hè năm xưa lại trở về, Cecile gọi tên Anne nhiều lần.  Những ngày sống vui tươi bên bờ biển trong những tháng hạ nay đă là dĩ văng.  Cecile đă đánh mất tuổi trẻ hồn nhiên.  Một niềm cảm xúc mới tràn ngập tâm hồn Cecile: Buồn ơi, chào mi!

Cecile tưởng ḿnh đă trưởng thành, nhưng khi va chạm với thực tế, nàng mới hiểu được rằng thế giới của người lớn rất phức tạp.  Cecile cảm thấy buồn khi Anne không c̣n nữa, nhưng đó chỉ là điểm khởi đầu của một hành tŕnh thật dài của đời người, với bao nhiêu buồn phiền và khổ đau nối tiếp nhau.  Đó cũng là những bài học giúp chúng ta sống thực và trưởng thành.  Nhà thơ Alfred de Musset (1810-1857) đă  viết trong bài thơ Tristesse:

Le seul bien qui me reste au monde

Est d’avoir quelquefois pleuré.

(Tài sản c̣n lại  duy nhất của tôi trên thế gian này là đôi khi đă khóc).

Như vậy, những buồn phiền đau khổ chỉ làm cho cuộc sống tinh thần của chúng ta phong phú và  sâu sắc hơn.  Chúng ta không đào sâu nỗi buồn để cho ḷng thêm đau, đời thêm khổ mà chỉ xem đó như là một phần của kiếp sống con người. Thầy Nhất Hạnh đă viết trong tác phẩm   "Peace is every step" (An lạc từng bước chân), Mổi sáng khi chúng ta thức giấc, chúng ta chỉ có 24 giờ để sống. Thật là một món quà quư giá!  Chúng ta có khả năng sống như thế nào để 24 giờ ấy sẽ đem sự an lạc, niềm vui, và hạnh phúc cho chúng ta và tha nhân.

Chúng ta thử tưởng tượng xứ Huế chỉ có những ngày hè rực rở nhưng thiếu hẳn những chiều mưa buồn, chắc chúng ta sẽ không có những bản nhạc hay thơ t́nh thấm sâu vào ḷng người.

Nay em đă khóc chiều mưa đỉnh cao

C̣n ǵ nữa đâu sương mù đă lâu

Em đi về cầu mưa ướt áo

Đường phượng bay mù không lối vào ...

(Mưa Hồng, nhạc Trịnh Công Sơn)

Nhưng v́ sao khi nghe mưa rơi lại buồn?  Phải chăng v́ tiếng mưa rơi quá đều đặn nên buồn?  Hay v́ những âm thanh đều đặn ấy tác dụng đến nội tâm và khơi dậy những nỗi niềm thầm kín, những ước mơ không bao giờ đạt được?  Hai câu thơ của Paul Verlaine, il pleure dans mon cœur, comme il pleut sur la ville (Nước mắt rơi trong tim tôi, như mưa rơi trên thành phố) đă phản ánh phần nào sự liên hệ giửa nỗi buồn từ nội tâm và ngoại cảnh.

Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu

Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ.

(Truyện Kiều, Nguyễn Du)

Có những nỗi buồn không thể chia xẻ được cùng ai.  Chúng được tỏ bày qua những câu văn hay ḍng thơ, nhưng ngôn từ đâu có diễn tả được hết những ray rứt của tâm hồn, những uẩn khúc của con tim.  Và chúng ta cũng không mong ai đó hiểu được ḷng ḿnh!

Hiên tà gác bóng chênh chênh

Nỗi riêng, riêng trạnh tấc riêng một ḿnh.

(Truyện Kiều, Nguyễn Du)

 

Adieu tristesse!

Buồn ơi, xin vĩnh biệt!